Sławomir Odrzywolski, ur. 21 grudnia 1846 r. w Zakrzówku koło Radomska, zm. 3 kwietnia 1933 r. w Krakowie. Polski architekt i konserwator zabytków. W latach 1860-66 studiował w Instytucie Technicznym w Krakowie, następnie w latach 1866-69 kształcił się dalej w Bauakademie w Berlinie. W 1878 r. zamieszkał na stałe w Krakowie, w latach 1878-1909 był profesorem w Instytucie Technicznym. Od 1879 r. współpracował z Komisją do Badań Sztuki w Polsce przy Akademii Umiejętności. W latach 1887-1913 pełnił funkcję konserwatora drugiego okręgu w Galicji. Jako konserwator dokonał w latach 1885-1904 udanej restauracji katedry wawelskiej, a szczególnie kaplicy Zygmuntowskiej. Mniej udane są jego prace przy kościele parafialnym w Myślenicach (nadbudowa wieży) i zespole podominikańskim w Oświęcimiu. Jako architekt przeszedł długą ewolucję stylów w jakich tworzył, rozpoczynając od form neorenesansowych, poprzez neogotyckie, secesyjne a kończąc na modernizmie wykorzystującym nawet elementy ludowe. Projektował wiele gmachów użyteczności publicznej, kościołów a także domów i kamienic czynszowych. Najwięcej budowli Odrzywolski zaprojektował w Krakowie. Wykonał projekty dwóch kościołów zbudowanych na terenie diecezji tarnowskiej: w Brzeźnicy koło Dębicy i w Zabawie. Był autorem licznych artykułów i publikacji: Dawny Zamek Królewski na Wawelu (1880-82), Zabytki przemysłu artystycznego w Polsce (1894) i Renesans w Polsce (1899). Sławomir Odrzywolski pochowany został na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Obiekty Sakralne:
- Kościół w Mrowli (1895-1900)
- Kościół św. Klemensa w Wieliczce, przebudowa fasady (1888)
- Kościół w Miejscu Piastowym (1888)
- Kościół w Albigowej (1895-97)
- Kościół Narodzenia NMP w Myślenicach, nadbudowa wieży (1900)
- Kościół w Brzeźnicy koło Dębicy (1905-06)
- Kościół w Równem koło Dukli (1905-09)
- Kościół w Rabce (1908)
- Kościół w Zabawie (1911-12)
- Dzwonnica przy kościele św. Andrzeja w Olkuszu (1913)

Obiekty użyteczności publicznej:
- Bielsko-Biała, gmach Towarzystwa Szkoły Ludowej, ul. Towarzystwa Szkoły Ludowej 22 (1897-98)
- Oświęcim, budynek klasztorny salezjanów z zakładem św. Jana Bosko (1900), wspólnie z F. Pokutyńskim i M. Ceradinim
- Kraków, gmach dawnej Państwowej Szkoły Przemysłowej, ul. Mickiewicza 5 (1902-12)
- Kraków, gmach dawnego Krakowskiego Towarzystwa Technicznego, ul. Straszewskiego 28 (1905-06)
- Jasło, gmach dawnej Szkoły Wydziałowej Męskiej, ul. Sokoła 4 (1906)
- Kraków, gmach Towarzystwa Rolniczego, pl. Szczepański 8 (1909)
- Kraków, gmach Główny Akademii Górniczo-Hutniczej, ul. Mickiewicza 30 (1913, 1923-35), wspólnie z W. Krzyżanowskim

Kamienice i domy prywatne:
- Pałac Józefa Męcińskiego w Łęgu Tarnowskim (1882-92)
- Dom własny w Krakowie, ul. Studencka 19 (1885)
- Kamienica w Krakowie ul. Basztowa 23, wspólnie z Wł. Kaczmarskim (1880-90)
- Kamienica w Krakowie ul. Basztowa 24, wspólnie z Wł. Kaczmarskim (1880-90)
- Dom w Krakowie, ul. Studencka 23 (1886-87)
- Dom w Krakowie, ul. Piłsudskiego 16, wspólnie z Wł. Kaczmarskim (1890)
- Kamienica w Krakowie ul. Piłsudskiego 32 (1891-92)
- Kamienica w Krakowie ul. Piłsudskiego 34 (1891-92)
- Kamienica w Krakowie ul. Piłsudskiego 36 (1907-08)
- Dom Małachowskich w Krakowie przy ul. Wolskiej 30
- Kamienica w Krakowie ul. Basztowa 25, obecnie hotel "Polonia", wspólnie z Wł. Kaczmarskim
- Kamienica w Krakowie ul. Basztowa 13
- Kamienica w Krakowie ul. Basztowa 16
- Kamienica w Krakowie ul. Studencka 21, dla arch. Władysława Kaczmarskiego

Inne projekty:
- Retabulum ołtarza głównego, kościół ss. norbertanek w Krakowie (1898)

Tekst umieszczony 25.01.2009
Fotografia S. Odrzywolskiego za www.nac.gov.pl

LITERATURA

Chrzanowski T., Kornecki M., Sztuka Ziemi Krakowskiej, Kraków 1982
Stefański K., Architektura XIX wieku na ziemiach polskich, Warszawa 2005
Zbroja B., Architektura międzywojennego Krakowa, Kraków 2013