Santi Gucci (urodzony około 1530 we Florencji, zmarł w 1599 lub 1600, prawdopodobnie w Mirowie). Włoski rzeźbiarz i architekt pracujący w Polsce. W ostatnich 30 latach XVI w. należał do wąskiej grupy kilku najważniejszych architektów i rzeźbiarzy działających w Polsce. Był uczniem swojego ojca Giovanniego restauratora katedry we Florencji oraz rzeźbiarza Baccio Bandinellego. Nie są znane jego prace, wykonane we Florencji przed przybyciem do Polski. Od 1558 pracował na zlecenie dworu królewskiego w Krakowie. W latach 1574-75 wykonał pomnik nagrobny króla Zygmunta Augusta do kaplicy Zygmuntowskiej, co potwierdziło duże umiejętności rzeźbiarskie Santi Gucciego i otworzyło mu drogę do kolejnych zamówień. Jego pozycję ugruntowało kolejne królewskie zamówienia. Najpierw królowa Anna Jagiellonka zamówiła u artysty nagrobek dla siebie (1583-84) a następnie dla swojego męża króla Stefana Batorego. Wykonany w 1595 r. pomnik nagrobny Batorego (jedyny sygnowany: SANTI GUCI FIORE[ntinus]) jest najwybitniejszym dziełem rzeźbiarskim Gucciego, który adoptował na królewskie mauzoleum Kaplicę Mariacką w katedrze wawelskiej. Santi Gucci posiadał dwa duże warsztaty kamieniarsko-rzeźbiarskie w Krakowie i Pińczowie. Duża ilość zamówień powodowała, że z czasem artysta ograniczał się do sporządzania projektów, które wykonywali jego uczniowie i licznie zatrudnieni rzemieślnicy. Autorstwo wielu prac przypisuje się warsztatowi Gucciego ale ich słabszy poziom wykonania świadczyć może o tym, że artysta miał tylko niewielki wpływ na ich powstanie. Równocześnie z pracami rzeźbiarskimi Santi Gucci tworzy liczne projekty architektoniczne. Przebudowy rezydencji królewskich w Grodnie i Łobzowie wykonane na zlecenie króla Stefana Batorego otworzyły artyście drogę do licznych zamówień z kręgów magnaterii.

Tekst umieszczony 24.06.2005, aktualizowany 17.08.2020

Realizacje architektoniczne Santi Gucciego

- Janowiec, zamek Firlejów, przebudowa 1565 – 1585
- Grodno, zamek królewski, przebudowa po 1580
- Łobzów, pałac królewski, przebudowa, 1585-87
- Kraków, dom Dziekański, ul. Kanonicza 21, robudowa 1582-95
- Książ Wielki, zamek Mirów, 1585-95
- Baranów Sandomierski, zamek Andrzeja Leszczyńskiego, 1590-1606
- Pińczów, zamek Myszkowskich, rozbudowa po 1591-1600
- Niepołomice, kaplica grobowa Branickich, 1595-1600
- Kraków, kaplica Myszkowskich przy kościele dominikanów, projekt 1603-1614
- Pińczów, kaplica św. Anny, 1600-1607

Realizacje rzeźbiarskie Santi Gucciego

- Drobin, kościół parafialny, pomnik nagrobny Wojciecha Kryskiego (zm. 1632) i jego rodziców Pawła i Anny, 1572-76
- Kraków, katedra śś. Stanisława i Wacława, pomnik nagrobny króla Zygmunta Augusta (zm. 1572), 1574-75
- Kraków, katedra śś. Stanisława i Wacława, pomnik nagrobny królowej Anny Jagiellonki (1596), 1583-84
- Kraków, katedra śś. Stanisława i Wacława, pomnik nagrobny króla Stefana Batorego (zm. 1586), 1595,
- Kraków, katedra śś. Stanisława i Wacława, tron królewski w Kaplicy Mariackiej, 1594-95
- Kobylniki, kościół parafialny, pomnik nagrobny Stanisława Kobylnickiego (zm. 1576) i jego dwóch żon, około 1590
- Kraków, klasztor dominikanów, pomnik nagrobny Jana Grota (zm. 1579) i jego syna (zm. 1580), warsztat 1582
- Kraków, klasztor dominikanów, pomnik nagrobny Jana Zaborowskiego, biskupa chełmińskiego (zm. 1577), projekt
- Janowiec, pomnik Andrzeja i Barbary Firlejów, 1586-87
- Niepołomice, kościół Dziesięciu Tysięcy Męczenników, pomnik nagrobny Grzegorza Branickiego, burgrabiego krakowskiego (zm. 1595) i jego żony Katarzyny (zm. 1588), projekt
- Kraków, kościół dominikanów, portrety rodu Myszkowskich na kopule kaplicy, projekt

Realizacje rzeźbiarskie warsztatu Santi Gucciego

- Kraków, kościół św. Katarzyny, pomnik nagrobny Wawrzyńca Spytka Jordana, kasztelana krakowskiego (zm. 1568), 1603
- Tarnów, katedra Nawiedzenia NMP, pomnik nagrobny Kacpra Branickiego (zm. 1602)

 LITERATURA

Kozakiewiczowa H., Rzeźba XVI wieku w Polsce, Warszawa 1984
Rożek M., Urbs celeberrima. Przewodnik po zabytkach Krakowa, Kraków 2006
Zlat M., Sztuka Polska. Renesans i manieryzm, t. 3, Warszawa 2010
Strona internetowa: www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_gucci_santi

Realizacje architektoniczne Santi Gucciego

Realizacje rzeźbiarskie Santi Gucciego

Realizacje rzeźbiarskie warsztatu Santi Gucciego