Jan Chrzciciel Falconi inaczej Giovanni Battista Falconi (XVII w.), sztukator włoski działający wraz z warsztatem w Małopolsce około 1625-1660. Był czołowym sztukatorem wczesnego baroku w Polsce. Największa liczba dzieł jego warsztatu powstała w orbicie mecenatu Stanisława Lubomirskiego. Warsztat pozostawał też na usługach dworu królewskiego oraz innych rodzin magnackich: Zamoyskich, Oświęcimów i Tyszkiewiczów. Fontana był też nadwornym sztukatorem kanclerza Jerzego Ossolińskiego. Operował on manierystyczno-wczesnobarokowymi motywami muszli, puttów, festonów owocowych i roślinnych, miękkich, zwijanych kartuszy. Tadeusz Dobrowolski pisał o jego pracach w kościele śś. Piotra i Pawła w Krakowie: "tworzące lekkie i pełne wdzięku całości, ruchliwe i malownicze w formie, a przy swoim bogactwie nie pozbawione umiaru". Wiązały się one w kompozycje zarówno dopełniające architektoniczną osnowę, jak i obramiające płyciny pod malowidła. Były to głównie dekoracje sklepień i kopuł kaplic, rzadziej ścian. Potwierdzone prace Falconiego i jego warsztatu to dekoracja kopuły kaplicy Oświęcimów przy kościele franciszkanów w Krośnie oraz prezbiterium kolegiaty w Klimontowie. Falconi był też zapewne autorem dekoracji gabinetów wieżowych w pałacach i zamkach w Baranowie, Nowym Wiśniczu i Łańcucie, w kaplicy zamkowej w Podhorcach, na sklepieniu refektarza klasztoru kamedułów w Rytwianach, sklepień i kopuł bocznych kaplic przynawowych w kościele śś. Piotra i Pawła w Krakowie, kopuły kaplicy Przemienienia Pańskiego przy kolegiacie w Zamościu, w kaplicy Lubomirskich przy kościele w Niepołomicach, w kaplicy św. Krzyża przy kościele dominikanów w Lublinie, sklepienia kościoła pijarów w Rzeszowie. Przykładem zdobnictwa stiukowego o niezwykłej skali i wspaniałości był zachowany dziś szczątkowo, kościół karmelitów bosych w Nowym Wiśniczu. Pod bezpośrednim wpływem sztuki Fontany powstały, często mu przypisywane, dekoracje kopuły kaplicy Wazów w katedrze wawelskiej i w kaplicach u kamedułów w podkrakowskich Bielanach.

Tekst umieszczony 29.06.2007

LITERATURA

Dobrowolski T., Sztuka Krakowa, Kraków 1978
Miłobędzki A., Architektura polska XVII wieku, Warszawa 1980