Tomasz Fall, urodzony w 1860 r. w Iwli koło Dukli, zmarł w 1922 r. w Szczyrzycu. Polski organmistrz. Zawodu uczył się w szkole przemysłowej w Krośnie, którą ukończył w 1877 r. a następnie jako czeladnik u organmistrza Stanisława Janika w Krośnie. Następnie wyjechał do Lwowa by pracować i dalej kształcić się w znanej firmie Jana Śliwińskiego. W 1885 r. na zaproszenie cystersów przybył do Szczyrzyca, aby zbudować organy do kościoła klasztornego. Poznał tam swoją żonę Annę Biel, z którą ożenił się w 1887 r. i osiadł na stałe w Szczyrzycu. W 1895 r. ożenił się drugi raz z Heleną Szewczyk, również ze Szczyrzyca. Tam też otworzył własny zakład organmistrzowski, który szybko zdobył uznanie i liczne zamówienia. Instrumenty Falla odznaczały się starannym wykonaniem, dobrymi materiałami i pięknym dźwiękiem. W swoich pracach nie zrezygnował z tradycyjnej traktury mechanicznej na rzecz nowocześniejszych ale bardziej zawodnych systemów pneumatycznych. Pod względem stylowym organy Falla zaliczane są do fazy dojrzałego romantyzmu. Po śmierci syna Wiktora w 1915 r. na froncie I-wojny światowej działalność Tomasza Falla zaczęła powoli wygasać, zajmował się on już tylko remontowaniem i strojeniem organów. Po jego śmierci na gruźlicę zakład przejął zaufany współpracownik Bartłomiej Ziemiański. Bardzo wiele prac Tomasza Falla znajdują się dzisiaj w kościołach diecezji tarnowskiej: w kościele Wszystkich Świętych w Bobowejśw. Mikołaja w Bochni, w Borzęcinie Dolnym, Brzeźnicy koło Dębicy, Czarnej Tarnowskiej, Gierczycach, Górze św. Jana, Grobli, Jazowsku, Jodłowniku, Kamionce Małej, Kaninie, Krużlowej, Krzyżanowicach, Lisiej Górze, w kościele Narodzenia NMP w Łapczycy, w Łącku, Łukowicy, Mogilnie, Mystkowie, Paleśnicy, Pisarzowej, Podolu, Porębie Spytkowskiej, Ptaszkowej, Siedliskach, Skrzyszowie, Starym Wiśniczu, Szczawnicykościele cystersów w Szczyrzycu, w SzykuUszwi, Uściu Solnym, kościele reformatów w Zakliczynie, w Zbyszycach i Żegocinie. Organy wykonane przez zakład Tomasza Falla znajdują się też w wielu innych kościołach Małopolski m.in. w Cięcinie k. Żywca, w Krakowie u ss. bernardynek, Łapanowie i Morawicy.

Tekst umieszczony 18.01.2008

Materiały do tekstu zebrał Paweł Pasternak, który jest też autorem zdjęcia organów w Łapanowie.

LITERATURA

Kubala Ernest, Organmistrz Tomasz Fall (1860-1920), Prace Specjalne Akademii Muzycznej, Gdańsk 1984
Strona internetowa: http://www.mikolaj.bochnia.pl/przewodnik/artysci/fall.html
Strona internetowa: http://www.organy.ntrnet.pl/fall.html