Cerekiew, miejscowość w powiecie bocheńskim (województwo małopolskie).
HISTORIA. Parafia w Cerekwi powstała prawdopodobnie w XII w., od 1326 r. występuje pod nazwą "Sancta Laurentia" (św. Wawrzyńca). Nie wiadomo jak wyglądał pierwszy kościół w Cerekwi, dopiero Długosz informuje o istnieniu tu w XV w. kościoła drewnianego, który przypuszczalnie uległ zniszczeniu po połowie XVII w. W 1680 r. zbudowano kolejny drewniany kościół, być może z fundacji właścicieli wsi Ocieskich. W 1879 r. został on gruntownie odnowiony pod kierunkiem Walentego Lisowskiego. Po zbudowaniu nowego, murowanego kościoła w latach 1948-52, stara świątynia zaczęła chylić się ku upadkowi. W 1977 r. mocno zniszczony już kościół został rozebrany i przeniesiony do Sądeckiego Parku Etnograficznego w Nowym Sącz, gdzie czeka na odbudowę. Być może w kolejnych latach uda się zrealizować rekonstrukcję kościoła, bowiem dyrekcja skansenu podjęła starania o pozyskanie funduszy na ten cel. Jeżeli dojdzie do odbudowy, to do jej przeprowadzenia zostanie wykorzystane tylko około 20 procent oryginalnego materiału, zniszczone elementy zostaną zastąpione nowymi.
ARCHITEKTURA. Drewniany konstrukcji zrębowej, szalowany. Jednonawowy z węższym prezbiterium, zamkniętym trójbocznie, po bokach którego przybudówki dawnej i nowej zakrystii. Przy nawie od zachodu i południa kruchty. Prezbiterium i nawa częściowo otoczone otwartymi sobotami, dodanymi zapewne w 1875 r. Wnętrze nakryte pozornym sklepieniem kolebkowym. Belka tęczowa profilowana z krucyfiksem późnogotyckim z końca XV w. Na zewnętrznej ścianie prezbiterium rzeźba Chrystusa Salwatora z XIX w. Dachy dwuspadowe, nad nawą barokowa wieżyczka na sygnaturkę z latarnią. Polichromia wnętrza figuralna i ornamentalna z końca XIX w., wykonana przez Adolfa Gucwę z Tarnowa.
WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. W ołtarzu głównym, późnobarokowym z końca XVIII w. znajdował się barokowy obraz św. Wawrzyńca z XVIII w. oraz antependium z płaskorzeźbioną sceną Ostatniej Wieczerzy według Leonarda da Vinci. Pod antependium odnaleziono kamienną mensę z herbami Leliwa i Jastrzębie, pochodzącą zapewne z pierwszego kościoła. Dwa ołtarze boczne i ambona rokokowe z 2. poł. XVIII w. Chrzcielnica kamienna, barokowa z 2. poł. XVII w. Chór muzyczny późnobarokowy z 2. poł. XVIII w., na którym znajdowały się organy z prospektem rokokowym z 2. poł. XVIII w. Obrazy: 1. Chrystus depczący grzech, manierystyczny z początku XVII w.; 2. Matka Boska Śnieżna z XVII w.; 3. Matka Boska Różańcowa z XVIII w. W tęczy umieszczony był późnogotycki krucyfiks z końca XV w. (obecnie w ołtarzu głównym murowanego kościoła). Z drewnianego kościoła pochodzi też późnogotycki obraz Matki Boskiej Apokaliptycznej z około 1460 r., stojącej na półksiężycu i otoczonej promienista mandorlą, obecnie w zbiorach Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie.
DZWONNICA wolnostojąca, drewniana, odnawiana lub zbudowana na nowo w 1875 r. Konstrukcji słupowej o ścianach lekko pochyłych, z nadwieszaną izbicą i dachem namiotowym krytym blachą. W niej zawieszone były trzy dzwony: Jan odlany w 1642 przez Gerhardta Benniggka w Gdańsku oraz dwa młodsze przetopione w 1916 r. na armaty. W 1924 r. zostały zastąpione nowymi: Józefem i Wawrzyńcem, które zaginęły podczas II wojny światowej.

Tekst umieszczony 15.09.2005

Fotografie oraz rzut poziomy kościoła (rys. Z. Zajączkowska) za M. Korneckim: Dawne drewniane kościoły i dzwonnice w diecezji tarnowskiej [w:] Currenda, nr 4-6, 1986 oraz Kościoły drewniane w Małopolsce, Kraków 1999

LITERATURA

Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. I, Województwo krakowskie, z. 2, Powiat bocheński, Warszawa 1953
Kornecki M., Dawne drewniane kościoły i dzwonnice w diecezji tarnowskiej, Currenda, nr 4-6, 1986
Kornecki M., Kościoły diecezji tarnowskiej, Rocznik diecezji tarnowskiej na rok 1972, Tarnów 1972
Kornecki M., Kościoły drewniane w Małopolsce, Kraków 1999
Piątkowska Ł., Parafie Ziemi Bocheńskiej, Bochnia 2004
Strona internetowa: http://cerekiew.republika.pl/kosciol.html