Ciężkowice - miasto w powiecie tarnowskim (województwo małopolskie).
HISTORIA. Kościół św. Andrzeja zbudowany został w latach 1901-02 według projektu architekta Jana Sas-Zubrzyckiego. Konsekracji kościoła dokonał w 1904 r. bp tarnowski Leon Wałęga. Kościół był odnawiany po 1945 r. kiedy to wymieniono pokrycie dachowe i usunięto uszkodzenia spowodowane działaniami wojennymi.
ARCHITEKTURA. Neogotycki, murowany z cegły i kamienia. Złożony z trójnawowego, bazylikowego korpusu, transeptu oraz z krótkiego prezbiterium zamkniętego trójbocznie, po bokach którego dwie przybudówki zakrystyjne. Od frontu dostawiona wysoka wieża kwadratowa, nakryta hełmem ostrosłupowym. Zachodni szczyt nawy, podobnie jak szczyty południowy i północny transeptu, schodkowy, rozczłonkowany blendami i zwieńczony pinaklami. Ściany na zewnątrz opięte przyporami i łukami przyporowymi i ozdobione bogatym detalem architektonicznym. Od zachodu okazały portal dwuwejściowy, uskokowy, od południa podobny o jednym wejściu. Całość nakrywają dachy dwuspadowe i pulpitowe z ostrosłupową wieżyczką na sygnaturkę. Wnętrza nakryte sklepieniami krzyżowymi. Arkady międzynawowe i okna ostrołukowe. Polichromia wnętrza wykonana w latach 1943-44 na ścianach i w latach 1954-56 na sklepieniach przez Józefa Dutkiewicza. Witraże wykonane zostały w 1905 r. w krakowskim Zakładzie witrazów Żeleńskiego.
WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Ołtarz główny, neogotycki, wykonany w 1904 r. przez Stanisława Wójcika z łaskami słynącym obrazem Chrystusa Miłosiernego („Ecce Homo”), wczesnobarokowym, przywiezionym z Rzymu w 1632 r., odnowionym w Krakowie w 1753 r. i zwróconym do Ciężkowic dopiero w 1795 r., umieszczony w ramach zaprojektowanych w 1947 r. przez Józefa Dutkiewcza. Pięć ołtarzy bocznych, neogotyckich z 1904 r., z których trzy zaprojektował Andrzej Lenik. W ołtarzach tych znajdują się m.in. obrazy barokowe: Zmartwychwstania z XVII w. i Matki Bożej z Dzieciątkiem z XVIII w. Ambona neogotycka z 1903 r., wykonana przez Stanisława Wójcika. Chrzcielnica kamienna, neogotycka z początku XX w. Dwa konfesjonały i ławy neogotyckie z 1903 r., wykonane przez Andrzeja Lenika. Organy 20-głosowe wykonane w 1928 r. przez firmę Rieger-Jaegerndorf. Obraz Męczeństwo św. Andrzeja z 2. poł. XVIII w. Stacje Drogi Krzyżowej z 1958 r., malowane na szkle w 1958 r. przez Jerzego Roleckiego według projektu Józefa Dutkiewicza. Trzy dzwony: "Andrzej", "Piotr i Paweł" oraz "Anna", wszystkie odlane w 1975 r. w Odlewni dzwonów Felczyńskich w Przemyślu.

Tekst umieszczony 14.10.2005
Rzut poziomy za: Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013

LITERATURA

Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. I, Województwo krakowskie , z. 13, Powiat tarnowski, Warszawa 1953
Kornecki M., Kościoły diecezji tarnowskiej, [w:] Rocznik diecezji tarnowskiej na rok 1972, Tarnów 1972
Krupiński A., Zabytki urbanistyki i architektury województwa tarnowskiego, Kraków 1989
Pasternak P., Katalog organów w diecezji tarnowskiej, maszynopis
ks. Rzepa J, Kornecki M., Dzwony Diecezji Tarnowskiej, Kraków 2001
Stefański K., Jan Sas Zubrzycki i Andrzej Lenik - z pracowni architekta i rzeźbiarza, Wrocław 2004